ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το απόγευμα της Κυριακής, 17 Ιουνίου, στην αίθουσα του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, η διημερίδα Βιοηθικής που οργάνωσε το Γενικό Εκκλησιαστικό Λύκειο - Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο Ξάνθης, υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Ξάνθης, με θέμα «Η ζωή, η κοινωνία και η φύση μπροστά στις προκλήσεις των βιοεπιστημών».

 

Για πρώτη φορά στην πόλη μας παρουσιάστηκε και αναπτύχθηκε σε τέτοιο επίπεδο το φλέγον αυτό ζήτημα, που τα τελευταία χρόνια εμφανίζει όλο και εντονότερο ενδιαφέρον τόσο στην επιστημονική κοινότητα - σε εθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο - όσο και στην ευρύτερη κοινή γνώμη, καθώς άπτεται πολλών και διαφορετικών θεματικών περιοχών της επιστήμης: Βιολογία, Γενετική, Ιατρική, Φιλοσοφία, Θεολογία, Νομική κ.α.

Με τούτο ως βάση, η διημερίδα οργανώθηκε στοχεύοντας στην πληρέστερη ανάδειξη της σύνολης προβληματικής του θέματος. Επ’ αυτού οι διοργανωτές προσκάλεσαν ως ομιλητές διακεκριμένες προσωπικότητες της επιστημονικής κοινότητας, οι οποίοι δέχθηκαν να μοιραστούν με τους παρευρισκόμενους τις πολύτιμες γνώσεις του επιστημονικού τους αντικειμένου, ερχόμενοι από διαφορετικά πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας (Πάτρα, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή).


Η διημερίδα ξεκίνησε με τον χαιρετισμό του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ξάνθης και Περιθεωρίου κ.κ. Παντελεήμονα ο οποίος κηρύσσοντας την έναρξή της τόνισε το ενδιαφέρον της Εκκλησίας για το θέμα, καθώς και τη διάθεσή της να συμβάλει, τόσο θεολογικά όσο και έμπρακτα, σε μία από κοινού προσέγγιση ενός φαινομένου που η σύγχρονη επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος στη Βιολογία και τη Γενετική καθιστά επειγόντως εξεταστέο.   

       

           Υπάρχουν όρια στην παρέμβαση του ανθρώπου στους μηχανισμούς που δημιούργησε η φυσική εξέλιξη των ειδών; Και, αν ναι, ποια είναι αυτά; Νομιμοποιείται ο άνθρωπος, έστω ηθικά, με τα μέσα που διαθέτει να επιχειρεί παρεμβάσεις, ακόμη και αν έχει αγαθές προθέσεις, πάνω στη γενετική ταυτότητα των ειδών ή και στο ίδιο του το γονιδίωμα; Τα γενετικά τροποποιημένα είδη, οι γονιδιακές θεραπείες, η κλωνοποίηση, η ευγονική, ο ρόλος της επιστήμης και των πολυεθνικών στην μετά την αποκωδικοποίηση του γρίφου του DNA εποχή, αυτά όλα, μαζί και με θέματα επιστημονικής δεοντολογίας, ηθικής, αλλά και παιδείας, αναπτύχθηκαν διεξοδικά με ιδιαίτερη εμβρίθεια και επικοινωνιακή χάρη από τον ομότιμο καθηγητή Γενετικής του Πανεπιστημίου Πατρών και συγγραφέα κ. Σταμάτη Αλαχιώτη. Ο διεθνώς αναγνωρισμένος επιστήμονας της Γενετικής, το απόγευμα του Σαββάτου, άνοιξε την διημερίδα με την ενδιαφέρουσα ομιλία του με θέμα: «Ο νεοτεχνολογικός πολιτισμός υπό τη θέαση του βιοηθικού πλαισίου προς ένα θαυμαστό ή ζοφερό μέλλον». Με τη συζήτηση που προκάλεσαν τα ενδιαφέροντα ερωτήματα που υποβλήθησαν από το κοινό ολοκληρώθηκε η πρώτη ημέρα.


Ομιλία κ. Αλαχιώτη


Το πρωινό της Κυριακής η διημερίδα πέρασε σε νέα διάσταση με τον καθηγητή Μοριακής Βιολογίας και Αντιπρύτανη του Δ.Π.Θ. κ. Σανδαλτζόπουλο Ραφαήλ, ο οποίος παρουσίασε το θέμα: «Η ενότητα των έμβιων όντων ως ηθική ευθύνη του ανθρώπου για την διαφύλαξη της βιόσφαιρας». Ο διακεκριμένος ομιλητής ανέπτυξε με γενικό και εκλαϊκευτικό τρόπο την εξέλιξη της επιστήμης της Βιολογίας και το πώς αυτή διαλέγεται με τη Βιοηθική. Αναφέρθηκε ιδιαιτέρως στην παρουσία του ανθρώπου στην ιστορία της εξέλιξης τονίζοντας την ελάχιστη χρονικά έκτασή της και απομυθοποιώντας την ανθρωποκεντρική και εγωιστική τάση μας να θεωρούμε εαυτούς ¨κυρίαρχο¨ είδος. Συνδέοντάς το δε, μεταξύ άλλων, και με τις κατά καιρούς θρησκευτικές προκαταλήψεις, κυρίως αυτές των Δυτικών, δημιούργησε αίσθηση λέγοντας ότι στην καθ’ ημάς Ανατολή, στο Βυζάντιο, πνευματικές μορφές, όπως ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, μίλησαν για πρώτη φορά για τη φύση και τη θέση των όντων σε μία σχέση ισότητας και διαρκούς διαλεκτικής με το είδος μας και όχι ετερότητας ή υποτέλειας, θέτοντας έτσι τις βάσεις για τη σύγχρονη Βιοηθική. 


Ομιλία κ. Σανδαλτζόπουλου



Ακολούθως, το θέμα της Βιοηθικής πέρασε σε μια πιο «εν τοις πράγμασι» θεώρηση με την εισήγηση της κ. Μαρίλλης Πασακιώτου, διευθύντριας της Μ.Ε.Θ. του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης η οποία, εκτός των άλλων, εξέθεσε με την δέουσα επιστημονική υπευθυνότητα το θέμα των ηθικών διλημμάτων που αναφύονται, όταν ο γιατρός υποχρεούται να προχωρήσει στη διακοπή της παρεχόμενης τεχνητής υποστήριξης ασθενών που κρίνονται ως εγκεφαλικά νεκροί, προσδίδοντας ταυτόχρονα στο θέμα μια πιο ανθρώπινη διάσταση.


Ομιλία κ. Πασακιώτου


           Τη σκυτάλη πήρε στη συνέχεια ο εκπαιδευτικός του σχολείου, καθηγητής μαθηματικών, κ. Τζάλλας Κωνσταντίνος και ο ιεροσπουδαστής της Β΄ Λυκείου Παναγιωτίδης Λάζαρος. Αναφέρθηκαν με λεπτομερή παρουσίαση στη θέση που κατέχει η Βιοηθική και συγκεκριμένες προεκτάσεις της στο Αναλυτικό Πρόγραμμα του ελληνικού σχολείου αλλά και μελέτησαν τις δυνατότητες και τις προοπτικές για το μέλλον μιας πιο εξειδικευμένης και πιο δυναμικής παρουσίας του εν λόγω αντικειμένου στα σχολεία του τόπου μας. Η εισήγησή τους επικεντρώθηκε στον ιδιαίτερο ρόλο που καλείται να παίξει το Εκκλησιαστικό Σχολείο μπροστά στις επιστημονικές - τεχνολογικές εξελίξεις.


Ομιλία κ. Τζάλλα


           Το απόγευμα της δεύτερης μέρας της διημερίδας αφιερώθηκε σε μια νέα, αυτή τη φορά, διάσταση του θέματος, τη νομική πλευρά της Βιοηθικής, δηλαδή, τι προβλέπει το Σύνταγμα γενικά και το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο συγκεκριμένα για θέματα που αφορούν στις σύγχρονες εξελίξεις της επιστήμης και στις επιδράσεις που επιφέρουν στην ζωή και την κοινωνία. Ευθανασία, μεταμοσχεύσεις, εξωσωματική γονιμοποίηση, αμβλώσεις, αλλαγή φύλου, έμφυλες ταυτότητες, καθώς και πολλά άλλα σχετικά, μαζί με τους νομικούς περιορισμούς και τα δικαιώματα που απορρέουν απ’ αυτά, αναπτύχθηκαν διεξοδικά και με σαφή τρόπο από την καθηγήτρια νομικής του Δ.Π.Θ. κ. Καλλιρρόη Παντελίδου, στην εισήγησή της με θέμα: «Ηθική και Δίκαιο».


Ομιλία κ. Παντελίδου


Με την τελευταία ομιλήτρια η διαπραγμάτευση του θέματος, όπως αυτή σχεδιάστηκε και οργανώθηκε, οδηγήθηκε προς την ολοκλήρωσή της. Έμεινε μόνο η καταληκτική ομιλία του Σεβασμιότατου, ο οποίος, αφού ευχαρίστησε για την παρουσία τους τους έγκριτους επιστήμονες, το κοινό που τους πλαισίωσε, τους διοργανωτές που εμπνευστήκαν και υλοποίησαν την εκδήλωση αλλά και τους χορηγούς και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχία της διημερίδας, αναφέρθηκε με τη σειρά του, με έναν ομολογουμένως εμπνευσμένο λόγο στη σχέση Εκκλησίας και Βιοηθικής. Υποστήριξε πως η Ορθόδοξη Εκκλησία παρέχει στήριξη σε ζητήματα Βιοηθικής στεκόμενη ως συμπαραστάτης και συνοδοιπόρος της επιστήμης και όχι ως ανταγωνιστής ή αντίπαλός της. Έχοντας πάντα, όμως, ως βάση της τις αρχές της Βιβλικής και Πατερικής ανθρωπολογίας, δηλαδή, ότι ο άνθρωπος έχει δημιουργηθεί κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του Τριαδικού Θεού και ότι αποτελεί ενιαία ψυχοσωματική οντότητα. Με αρχές όπως η αγάπη, η ελευθερία, η δικαιοσύνη, ο σεβασμός προς το πρόσωπο αλλά και την ίδια την ζωή, μπορεί να οδηγήσει, τόνισε, τον άνθρωπο στον τελικό σκοπό της ύπαρξής του στη Γη. Την ομοίωσή του και την ένωσή του με τον Θεό.

Άξιοι συγχαρητηρίων, οι διοργανωτές της διημερίδας κατόρθωσαν, προσπερνώντας εμπόδια και δυσκολίες, να παρουσιάσουν ένα άρτιο, ολοκληρωμένο, ενδιαφέρον και πρωτόγνωρο για την περιοχή μας πνευματικό γεγονός. Ιδιαίτερα, οι ευχαριστίες μας στον εμπνευστή και δημιουργό του γεγονότος, καθηγητή Βιολογίας του Εκκλησιαστικού Σχολείου κ. Μαρκάτο Διονύσιο, που με τη συνεργασία του μαθηματικού του Εκκλησιαστικού Σχολείου κ. Τζάλλα Κωνσταντίνου κατάφεραν και έφεραν από κοινού σε πέρας αυτή την εκδήλωση. Η προσπάθειά τους ας αποτελέσει αφορμή και έμπνευση για άλλες παρόμοιες προσπάθειες στο μέλλον.